Makam ve seyir

Karcığar: Neşeli Duran Makamın Yapısı

11 Mart 2026 2 dk okuma

Karcığar, dinleyicinin ilk anda hareketli ve neşeli bulduğu makamlardan biridir ve bu izlenim yapısından gelir. Makam, alt bölgede uşşak karakterini taşırken üst bölgede hicaz rengine geçer ve bu iki rengin yan yana durması ona canlı bir kimlik verir. Geçiş noktası makamın kalbidir; icracı bu noktayı belirsiz bırakırsa karcığar duyulmaz, başka bir makam duyulur. Udda bu geçiş özellikle dikkat ister çünkü perdesiz klavyede iki rengin sınırı parmakla korunmak zorundadır.

Seyir çoğunlukla orta bölgeden başlar, üst bölgeye çıkar ve karar sesine inerek kapanır. Repertuvarda karcığar hem oyun havalarında hem de ağır şarkılarda kullanılır; makamın kendisi neşeli değil, esnektir. Ağır tempoda çalındığında aynı dizi hüzünlü bir renk verebilir ve bu, tempo ile makam arasındaki ilişkiyi gösterir. Bu yüzden kursiyere önce iki farklı tempoda iki eser dinletilir.

Aynı makamın iki ayrı yüzünü duyan kursiyer, makamı bir duygu etiketi olarak ezberlemekten kurtulur. Çalışma dizi ile değil, kısa seyir cümleleriyle yapılır; cümleler ezberlenir ve sonra birleştirilir. Karcığar taksimlerinde geçiş noktası genellikle uzun tutulur; icracı bu sesi bekleterek dinleyiciye makamın ikinci yüzünü hazırlar. Karcığar çalışırken iki rengin sınırındaki perde ayrıca uzun ses yöntemiyle çalışılır; bu perde kayarsa makam duyulmaz ve seyir anlamını yitirir.

Derslerimizde karcığar, iki rengin geçiş noktası üzerinden ve farklı tempolardaki örneklerle çalışılır.

Sık Sorulan Sorular

Karcığar hangi aşamada öğretilir?

Uşşak ve hicaz oturduktan sonra; ikisini bilmeyen kursiyer geçişi duyamaz.

Oyun havası dışında repertuvarı var mı?

Vardır; ağır tempolu şarkılar ve saz eserleri arasında güçlü örnekler bulunur.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları | makam ve seyir bölümümüz